X
تبلیغات
دانلود مقالات
منوی اصلی
عضویت سریع

قوانین سایت

کد امنیتی :

ورود کاربران
نام کاربری:
رمز عبور :

موضوعات سایت
موضوعات سایت
آمار وبلاگ
» افراد آنلاین : 1
» بازدید امروز : 20
» بازدید دیروز : 0
» هفته گذشته : 21
» ماه گذشته : 110
» سال گذشته : 462
» کل بازدید : 462
» کل مطالب : 94
» نظرات : 0
درباره وبلاگ

مطالب تصادفی
مطالب پربازدید
آرشيو مطالب
نظر سنجی
چت باکس



پشتیبانی

RSS


POWERED BY
blogmehr.ir
تبلیغات
تحلیل جامع و کامل درباره تمركز/ توجه


دانلود پایان نامه ارشد

تمركز/ توجه

بسياري از روانشناسان ترجيح مي دهند كه به جاي بحث كردن درباره تمركز درباره توجه صحبت كنند. در واقع از اين طريق يك ويژگي مهم تمركز را نشان مي‌دهند كه عبارت است از:

تمركز شما هرچه خوب ودقيق باشد، تا زماني كه در جهت صحيح هدايت نشود، ذره‌اي مفيد نخواهد بود.

اين امر بسيار واضح به نظر مي رسد و هرچند كه اكثر ورزشكاران مي دانند توجه خود را بر چه چيز متمركز كنند، اما براي توضيح بيشتر، خوب است به سوالهاي زير پاسخ دهيم:

1- آيا پيش آمده است كه در موقعيت برنده شدن، حريف به شما رسيده باشد؟

2- آيا هرگز آن قدر عصبي شده ايد كه بر سطح عملكردتان در يك مسابقه بزرگ اثر گذاشته باشد؟

3- آيا در يك مسابقه، هرگز آن قدر عقب افتاده ايد كه بالاخره تسليم شويد؟

4- آيا هرگز در موقعيتي قرار گرفته ايد كه امكان برد و باخت تان نصف به نصف بوده باشد؟

اگر به يكي از سوالهاي فوق پاسخ “بله” داده ايد، احتمالاً در تمركز شما مشكلي وجود داشته است. اما، پيش از پرداختن به اين بحث بايد ديد كه وجه مشترك اين موقعيتهاي نسبتاً متفاوت چيست؟

پاسخ به اين سوال، در زمينه “توجه” نهفته است؛ يعني بايد ديد كه شما برچه چيزي تمركز كرده بوديد كه نبايد مي كرديد.

(وينتر، مارتين، 1379، ص83)

نتيجه نهايي

در عمل، كامپيوتر مغز شما در طول مسابقه در حال محاسبه برنده شدن يا بازنده شدن شما بوده است. اين پديده شبيه به اين است كه قمار بازي امكان پيروزي يا شكست يك اسب ويژه را در يك مسابقه اسبدواني بررسي كند، اما كسي نتواند به اسب بگويد كه بدون چنين محاسبه‌اي به ميدان برود و بهترين عملكرد خودش را نشان دهد.

وقتي ورزشكاران فكر مي كنند كه بازي را مي برند، تلاششان آهسته مي شود و زماني كه نگران باخت مي شوند، بيشتر اشتباه مي كنند. آشفته شدن به خاطر تصميم‌گيري داوران كه ممكن است مانع از پيروزي شود نيز به مشكل مي افزايد.

راه حل اين مشكل زياد هم ساده نيست؛ ولي بسياري از كارشناسان معتقدند كه براي از بين بردن اين مشكل، نخست ورزشكاران بايد در گرايش و نگرش خود به فلسفه “بردن همه چيز نيست، بلكه تنها چيز است” تجديد نظر كنند. بديهي است كه همه دوست دارند برنده شوند؛ ولي گاهي اين تمايل شديد به برنده شدن،‌آنها را از توجه به پديده هايي كه بايد به آنها توجه كرد، باز مي دارد.

تاكيد بر كيفيت اجراي مهارت، جانشين خوبي براي چنين طرز فكري است. اين تاكيد به اين معناست كه شما بعنوان يك ورزشكار فقط به تكليف خود دقت داشته باشيد و نتيجه مسابقه را به حال خود رها كنيد تا خود نگران خود باشد.

سوال زير را از خود بپرسيد:

در ورزش من، چه كاري است كه اگر آن را به طور كامل انجام دهم، مي توانم مطمئن باشم كه بهترين اجراي خود را انجام داده ام؟

مي توانيد فهرستي از اين موارد تهيه كنيد. سپس، ببينيد چه مورد از موارد نوشته شده در فهرست تحت كنترل شماست؟ مواردي كه تحت كنترل شماست، شامل تلاش، زمان لازم براي آماده شدن، بخشي از استراتژي، و مانند آن است.

فهرست ديگري نيز از مواردي كه شما گمان مي كنيد بر عملكرد شما اثر دارند و كنترل چنداني بر آنها نداريد، تهيه كنيد چنين فهرستي شامل وضعيت هوا، رفتار حريف (كه بستگي به نوع ورزش دارد)، گزارشهاي وسايل ارتباط جمعي، سابقه مبارزات قبلي حريف، واكنش تماشاگران، نحوه اداره مسابقه، و مانند آنهاست.

مقايسه اين دو فهرست كار جالبي است. اصولاً پيشنهاد تهيه دو فهرست به اين منظور انجام شده است كه به شما نشان دهد، تمركز روي تكليف چگونه توسط افكار يا پديده هايي كه ما كنترلي روي آنها نداريم، متفرق مي شود.

آنچه را كه ممكن است در فهرست خود قرار نداده باشيد، تخمين امكان برنده يا بازنده شدن شماست. اين در واقع بزرگترين معماي مسابقات ورزشي است.

شما با تمركز روي بردن يا نباختن، امكان برنده شدن خود را كاهش مي دهيد.

وقتي از ورزشكاران بسيار ورزيده سوال مي شود كه: “به نظر شما چه امري باعث مي شود كه ورزشكاران در يك مسابقه ضعيف جلوه كنند؟” آنها پاسخ مي دهند: “عملكرد ضعيف ورزشكاران به خاطر طرز فكر «نتيجه- مداري» آنهاست. اگر آنها «تكليف- مدار» بودند، اجراي بهتري مي داشتند. منظور آنها اين است كه ورزشكاران با تمركز روي بدن، خودشان را در اختيار پديده اي قرار مي دهند كه در كنترل آنها نيست.

نكته كليدي: ورزشكاران ماهر كساني هستند كه بدون توجه به موقعيت، تا جايي كه مي توانند، به طور كامل بر تكليف تمركز مي كنند.

عموماً اين ورزشكاران ماهر آموخته اند كه يكي از دو كار زير را انجام دهند:

1- براي كامل شدن در رشته ورزشي خود تلاش كنند و در عمل با خودشان رقابت كنند، نه با ديگران.

2- در موقعيتهاي سخت بر تكليفشان تمركز كنند و براي افزايش بيداري و انگيزش خود، از فشار رواني استفاده نمايند.

مفسرين ورزشي راديو و تلويزيون مكرراً مي گويند: “فقط ورزشكاراني كه طالب برنده شدن هستند، برنده مي شوند”.

ما هر روز از برخي دست در كاران مي شنويم كه: “شما بايد براي بردن وارد زمين مسابقه شويد و قهرمانان كساني هستند كه در هنگام مسابقه، اين نكته را در ذهن دارند”. اما اين كاملاً غلط است.

به اين عبارت توجه كنيد:

“سرگار فيلد سوبرز” به اين سوال كه: “ورزشكاران امروزي چرا عصبي مي‌شوند؟” چنين پاسخ داد: “زيرا آنها به هزار چيز فكر مي كنند، غير از كاري كه بايد الان يا در آينده نزديك انجام دهند”.

“گرگ نورمان” مي گويد: “اگر امتياز را فراموش كنيد و هر توپ را بجا و بموقع پرتاب كنيد، بهتر بازي خواهيد كرد”.

“دلي تامپسون” عقيده دارد: “تنها كسي كه بر شما پيروز مي شود، خود شما هستيد”.

نكات قابل ذكر ديگر در تمركز

غير ممكن است بتوانيم تمام نكات مربوط به تمركز را در يك مقاله كوچك بگنجانيم، ولي چندين نكته مهم ديگر وجود دارد كه ممكن است براي مربيان و ورزشكاران جالب توجه باشد.

خلق و خوي تمركز

آيا تا كنون اين نظرات را شنيده ايد:

- وقتي از خواب بيدار شدم، فهميدم كه امروز، روز من نيست.

- حالم سرجايش نيست.

- امروز به هيچ وجه ضعيف عمل نخواهم كرد.

اثرات حالتهاي رواني بر اجرا ورزش ما چقدر اهميت دارد؟

من بر اثر كارهايي كه بين مردم- چه در محدوده محيط ورزش و چه خارج از آن انجام داده ام، متوجه دو نكته شده ام:

اول اينكه، بسياري از ورزشكاران ماهر، توانايي خود را براي رسيدن به اجراي خوب، بدون توجه به احساسات منفي مانند تنش، افسردگي، خشم، ناكامي و… توسعه داده اند.

دوم اينكه، برخي از ورزشكاران اين توانايي را دارند كه خلق منفي خود را به خلق مثبت مانند اشتياق و خوشبيني تبديل كنند.

مي گويند كه جامعه علم ورزشي روسيه روي نكته دوم تحقيقات زيادي انجام داده است.

نكات كليدي

به ورزشكاران تمام رشته ها بايد توصيه كرد كه بدون توجه به احساساتشان، ظرفيت عملكرد خوبشان را در نظر بگيرند. اينامر كاملاً به يكنواختي تمرين مربوط مي‌شود. البته، جاي تعجب نيست كه ورزشكاران بسيار ورزيده، بهترين مربيان هستند. آنها بدون عنايت به اينكه حالشان چگونه است، بخوبي تمرين مي كنند. به همين دليل، تعجبي ندارند كه در رقابتها مي بينيم آنها عليرغم اينكه احساس خوشي ندارند، خوب بازي مي كنند.

دراين زمينه خدمات روان شناسي ورزشي مي تواند به ورزشكاران كمك كند تا در تمرينات و مسابقات، بيشتر تكليف- مدار باشند. اين روند شامل هدفگذاري براي هر جلسه تمرين و ارزشيابي هر نوبت تمرين يا مسابقه است.

كنترل خلق و خو، نيازمند تمرين زياد است و هميشه با تكميل برنامه هاي هدفمندي كه در بالا ذكر شد، آغاز مي شود. در اين روش، ورزشكاران تشويق مي‌شوند كه براي هر مسابقه از برنامه آماده سازي استانداردي استفاده كنند كه شامل آرميدگي، خود هيپنوتيزم و تمرينات تجسمي به منظور مهيا كردن آنها براي تلاش در جهت هدف از پيش تعيين شده باشد. 

زمينه خلق و خو و اثرات آن بر عملكرد ورزشي براي بسياري از مربيان و ورزشكاران شناخته شده است. رعايت مراحل زير در اين مورد كمك زيادي مي كند.

- اولين مرحله در كنترل خلق اين است كه به طور يكنواخت و مداوم تمرين كرد و بدون توجه به احساسات منفي روي تكليف تمركز نمود.

- دومين مرحله اين است كه كنترل خلق را در اهداف تمرين و مسابقه قرار داد. براي مثال، “من فقط به انجام انتخاب وظيفه ام فكر مي كنم.” موقعيت در سيدن به اين هدف را از 1 تا 10 امتياز بندي كنيد.

- سومين مرحله آگاهي از اين است كه كدام هيجانات با اجراي ضعيف يا با اجراي خوب همراهند.

- چهارمين مرحله اين است كه براي بازگرداندن كنترل در حالت ناكامي و عصبي كه عملكرد را متاثر مي كند- نقشه اي طراحي كرد.

- و مرحله نهايي به اجرا در آوردن اين نقشه است. 

(وينتر، مارتين، 1379، ص88)

تمركز و آشنايي

براي ورزشكاران و مربياني كه اوقات زيادي را در تمرين و مسابقه گذرانده‌اند، زياد هم غيرعادي نيست اگر كمتر از ديگران به رشته ورزشي خودشان اشتياق نشان دهند. البته آنها بازهم تلاش مي كنند، ولي اغلب تلاشها به پيشرفت چنداني منجر نمي شود.

در واقع، آنها آن قدر به تكليف آشنا شده اند كه تكليف ديگر بر ايشان جالب نيست.

براي فهم بهتر اين ادعا، كودكي را در نظر بگيريد كه براي اولين بار بالا و پايين پريدن يك توپ را مي بيند. او بقدري مجذوب تماشاي اين توپ مي شود كه هيچ چيز نمي تواند حواسش را پرت كند. اين يك تمركز كامل است؛ يعني او شيفته حركت توپ شده است. 

ولي اين چه ربطي به ورزش شما دارد؟ البته اين به نوع ورزش شما بستگي دارد، ولي اگر بخواهيم از تنيس مثال بزنيم، مي توانيم بپرسيم: “يك بازيكن تنيس چگونه مي‌تواند به سطح عالي تمركز آن كودك دسترسي پيدا كند؟”

جواب اين است كه او مي تواند به برخي از موارد زير عمل كند:

1- به يك مسابقه تنيس برود و فقط به چرخيدن توپ در فضا نگاه كند.

2- در حين بازي تلاش كند كه به جاي خود توپ، به حركت چرخشي آن نگاه‌كند.

3- در يك مسابقه، با خودش هماورد جويي كند. براي مثال، ببيند چندبار مي تواند سه امتياز متوالي به دست آورد؟ چند بار مي تواند سه سرو اول را از آن خود كند؟

(وينتر، مارتين، 1379، ص89)

نكته كليدي

بسياري از ورزشكاران با متفاوت نگاه كردن به ورزش، تمركز و انگيزش خود را افزايش مي دهند. اين يعني اينكه آنها ببينند كه ورزش چه هماورد جوييهايي دارد و يا چه جنبه هاي جالبي از ورزش خود را، مدتهاست كه نديده اند.

بعنوان يك تمرين، پنج دقيقه را به تامل كردن در ورزش خود، به صورتي كه گويي آن را براي اولين بار مي بينيد، اختصاص دهيد. به پديده هايي مثل حركت، قدرت، ظرافت و شيوه انجام مهارت توجه كنيد. به تلاشهايي كه بايد انجام دهيد، به شيوه‌هايي كه مي توانيد بازي كنيد و به تجربيات جديدي كه مي توانيد به دست آوريد، فكر كنيد.

كلام آخر

تمركز يا توجه مثل خواب است. نمي توانيد با زور آن را به دست آوريد. فقط مي‌توانيد از آن جلوگيري كنيد.

در ورزش، ما درباره جهت دهي توجه صحبت مي كنيم؛ به اين معني كه ما بايد براي عملكرد بهتر، توجه خودمان را بر پديده هايي مشخص، متمركز كنيم. اين پديده‌ها يا در درون تكليف و يا مربوط به تكليف هستند.

بعنوان يك ورزشكار، براي بهترين اجراي خود تلاش كنيد. براي شما حياتي است كه قابليت خود را براي پيشگيري از پراكنش حواس افزايش دهيد و بسختي روي چيزهايي كه تحت كنترل شما نيستند، كار كنيد. با اين آرزو كه بهترين ورزشكار رشته خود باشيد، مي توانيد خودتان را تحريك كنيد؛ ولي براي اينكه واقعاً به اين آرزو برسيد، بايد تخته امتيازات را فراموش كنيد و تكليفتان را به بهترين صورت ممكن انجام دهيد. (وينتر، مارتين، 1379، ص90)

به سوي تمركز بهتر

داشتن تمركز صحيح و نگرشي آرام و متمركز، براي انجام بهترين اجرا ضروري است.

تمركز كه اغلب بعنوان توجه و توانايي متمركز كردن آن روي نشانه هاي با اهميت شناخت مي شود، براي عملكرد موفقيت آميز ضروري است. بسياري از ورزشكاران كه عملكردشان آن طور كه انتظار دارند، خوب نيست، گواهي مي دهند كه توجه آنها به جاي آنكه روي انجام تكليف متمركز باشد، روي بردن، امتياز، نباختن و چنين مسايلي متمركز بوده است. براي مثال، يك بازيكن كه كمي از حريف خود جلوه افتاده، ممكن است به جاي تمركز روي راهبردهاي بازي، مانند سرويس عمقي زدن و دويدن به طرف تور، بسادگي براي فكر كردن به بخت پيروزي اغوا شود.

(وينتر، مارتين، 1379، ص92)

تعريف 

بنا به تعريف “ر.وبستر” در كتاب خود به نام “راههاي پيروزي”، تمركز يعني:

“گسترش آنچه كه با اهميت است و چشمپوشي از آنچه كه اهميت ندارد.”

اين اهميت در ورزشهاي گوناگون متفاوت است.همچنين در زماني كه شرايط و مقتضيات يك ورزش ويژه تغيير مي كند نيز متفاوت مي شود. براي مثال، در ورزشهاي تيمي مثل واليبال، اعضاي تيم بايد بتوانند بازي را بخوانند و حس كنند كه در رابطه با ساير بازيكنان، كجا قرار دارند. در هنگام سرويس زدن، مقتضيات تمركز تغيير مي كند و اعضاي تيم بايد به منطقه سرويس توجه بيشتري داشته باشند.

در يك ورزش انفرادي، مثل كمان كشي يا تيراندازي، ضروري است كه ورزشكاران از آنچه كه در اطرافشان مي گذرد آگاهي كمتري داشته باشند. توجه بايد مستقيماً به هدف و به آرام ماندن معطوف شود در كنار آن، توجه ملايمي هم بايد به عواملي مانند ورزش باد كه بر اجرا اثر مي گذارند، داشت.

برخ از ورزشها به تمركز كوتاه مدت و شديدي نياز دارند. براي مثال، در گلف، يك ورزشكار بايد بتواند تمام توجه خويش را در زدن هر ضربه متمركز كند. در بين ضربه‌ها هم كاملاً آرام باشد و استراحت كند. اگر ورزشكار اين رشته در تمام مدت انجام بازي حواس خود را متمركز كند، از نظر ذهني خسته خواهد شد. يك شيرجه رو بايد تمركز خود را براي هر شيرجه به دست آورد و پس از آن استراحت كند. اما درمسابقات موتور سواري به تمركز طولاني تري نياز است.

اين تمركز كلي مورد نياز در ورزشهاي گوناگون متفاوت است. همچنين نيازها و شرايط درون هر ورزش تغيير پذير است و برهمين اساس نيازمند تعديل در تمركز مي باشند.

اگر شما در تمركز خود مشكلي احساس مي كنيد، به جنبه هاي زير توجه كنيد و ببينيد كه اين مشكل از كدام ناحيه سرچشمه مي گيرد.

1- جهت؛

2- زمان؛

3- پهنا؛

4- طول.

1- جهت:

تمركز شما به كجا معطوف شده است؟ آيا واقعاً به همان چيزي كه بايد، توجه مي‌كنيد؟

زماني را به خاطر آوريد كه افكار شما به طرف مشكلات جهت گرفته بود؛ خستگي، رنج ي مردم اطرافتان؟ اين امر چه اثري روي عملكرد شما داشت؟

توجه به عوامل نادرست، باعث ضعف در تمركز مي شود.

2- زمان:

آيا توجه شما به گذشته، حال و آينده معطوف شده است؟

زماني را به خاطر آوريد كه به اشتباه گذشته فكر مي كرديد؛ به موفقيت، به شكست و يا به برنده شدن در مسابقه اي كه در حال انجام آن بوديد؟ اين امر چه اثري روي عملكرد شما داشت؟

توجه به پديده اي غير از آنچه در حال حاضر رخ مي دهد، باعث ضعف در تمركز مي شود.

3- پهنا:

آيا دامنه توجه شما كم يا گسترده است؟

زماني را بخاطر آوريد كه بر پديده هاي زيادي تمركز كرده بوديد و اين باعث سردرگمي شما شد. يا زماني را به خاطر آوريد كه بر پديده اي بسيار موشكافانه توجه كرده بويد و اين باعث شد كه از وقايع مهم اطراف خود بي خبر بمانيد. اين امر چه اثري روي عملكرد شما داشت؟

عدم تناسب دامنه توجه با شرايط محيط، باعث ضعف در تمركز مي شود.

4- طول

آيا تمركز شما پس از مدت مشخصي از بين مي رود؟

آيا مسابقه اي را به خاطر مي آوريد كه در آن مجبور بوده ايد بيش از زماني كه در تمرينها انجام مي داديد، به يك تكليف تمركز كنيد؟ آيا زماني را به خاطر مي آوريد كه به دليل طولاني بودن و متنوعنبودن تمرين، تمركز خود را از دست داده باشيد؟ اين امر چه اثري روي عملكرد شما داشته است؟

عادت نكردن به تمركز طولاني مدت، باعث ضعف در تمركز مي شود. 

(وينتر، مارتين، 1379، ص95)

عوامل موثر در تمركز

عواملي وجود دارند كه بر توانايي تمركز شما موثرند. اين عوامل به شرح زيرند:

خودگفتاري

هرآنچه كه با خود مي گوييد، مي تواند توانايي تمركز شما را تحت تاثير قرار دهد. اگر افكار منفي به ذهن شما راه يابند، پراكندگي به بار خواهند آورد؛ زيرا توجه شما را از تكليفي كه در حال انجام آن هستيد، متفرق مي كنند.

براي مثال، در يك مسابقه، شيرجه رو فرود نازيباي رقيب خود را ديده است. او همان طوركه به سكوي شيرجه نزديك مي شود، به اين فكر مي كند كه آن حادثه براي وي نيز رخ خواهد داد. اين افكار تمركز، اطمينان و كيفيت انجام مهارت او را تحت تاثير قرار خواهد داد.

اعتماد به نفس

داشتن سطح خوبي از اعتماد به نفس به شمار كمك مي كند تا به شيوه آرام و مطمئني تمركز كنيد. با اعتماد به نفس، توانايي شما براي تصميم گيريهاي منطقي و دقيق در مورد عملكرد خود افزايش مي يابد. اعتماد به نفس كم يا اعتماد به نفس بيش از حد، تكليف را مشكلتر مي كند واجرا، قضاوت، و تمركز را نيز مختل خواهد كرد.

براي مثال، كمبود اعتماد به نفس اغلب در اثر ترس به وجود مي آيد. اين ترس ممكن است از شكست يا از طرز فكر مردم باشد. ذهن شما به جاي آنكه بر انجام تكليف متمركز شود، بر نتيجه مسابقه و افزايش اضطراب توجه خواهد كرد. به اين ترتيب، تمركز شما مختل خواهد شد. “وبستر” عبارتي را كه “بن كرنشا” گلفباز معروف گفته، چنين نقل كرده است: “وقتي كه اعتماد به نفس را از دست بدهيد، ترس جاي آن را خواهد گرفت و براي از دست رفتن امتيازات، نگران خواهيد شد”.

علائق و اهداف

اگر فرد علاقه مندي هستيد و تا كنون تمرينات ومسابقات هماوردجويانه اي داشته‌ايد، عموماً تمركزتان خوب است. بنابراين، مطمئن شويد كه هدف روشني در ذهن داريد و دائم براي خود اهداف كوچك يا جدالهايي را برگزينيد تا به اين ترتيب علاقه‌مندي و به تبع آن، تمركز خود را حفظ كرده باشيد.

براي مثال، “توني رافرتي” دونده فوق ماراتوني كه عرض كشور استراليا را دويد، پس از طي كردن 1500 مايل از 3500 مايل، فرسوده و ناتوان شد. وبستر نقل مي كند: “به خاطر فكر كردن به 2000 مايل آخر، حيرت زده شدم. بنابراين، تصميم گرفتم براي دويدن خود اهداف كوچكتري به اندازه 80-60 مايل قرار دهم و براي رسيدن به آنها بدوم. با انجام اين روش، اعتماد به نفس خود را بازيافتم و سرانجام به نتيجه نهايي دست پيدا كردم”.

فشار وهيجانات

كنترل هيجانات در نگهداري تمركز صحيح نقش مهمي دارد؛ زيرا هيجانات فرد را از انجام عمل به شيوه منطقي و آرام باز مي دارد. اندكي فشار عمومي براي تمركز خوب است، ولي وقتي اندازه آن زياد شود، تمركز بسرعت رو به ضعف مي گذرد. بنابراين، شما بايد ياد بگيريد كه هيجانات و مقدار فشاري را كه تجربه مي‌كنيد، كنترل كنيد.

براي مثال، بسياري از ورزشكاران وقتي تحت فشار قرار مي گيرند، نمي توانند هيجانات خود را كنترل كنند. آزار ديدن يا ترسيدن، توانايي تمركز را تحت تاثير قرار مي‌دهد. براي كنترل آن، مي توانيد چند نفس عميق بكشيد تا ذهن از اغتشاش برهد و آرام شويد.

آسيب جسمي و خستگي

آسيب، درد و خستگي، مختل كنندگان قويي هستندو به آساني مي توانند ذهن را از انجام تكليف به سوي ناراحتي سوق دهند. اين امر، توانايي تمركز روي نشانه هاي صحيح را تحت تاثير قرار مي دهد. اين زماني است كه توجه شما بايد به طرز زيركانه‌اي روي نشانه هاي بسيار مهم متمركز شود. اين نشانه ها بايد از عوامل اختلال‌آور قويتر باشند.

براي مثال، در بازيهاي المپيك 1976، يك ژيمناست ژاپني با وجود دردي كه از فرود آمدن روي پاي شكسته‌اش متحمل مي شد، با موفقيت مسابقه خود را در رشته‌دار حلقه به اتمام رساند. او به اين دليل توانست چنين كاري را انجام دهد كه كنترل كافي براي متمركز ماندن روي انجام تكليف را داشت و به دردي كه احتمالاً از فرود روي پاي شكسته تجربه مي كرد، فكر نكرد.

(وينتر، مارتين، 1379، ص98)

افزايش تمركز

حال كه با عوامل اثر گذارنده بر تمركز آشنا شديد، ممكن است بپرسيد كه براي بهبود تمركز خود چه بايد انجام دهيد؟ بسياري از مردم باور دارند كه تمركز يك كيفيت موروثي و تغيير ناپذيراست، ولي شما مي توانيد بياموزيد كه چگونه مي‌توان آن را گسترش داد.

نظراتي را كه در زير مي بينيد، براي افزايش تمركز مفيد هستند:

- يك برگ كاغذ برداريد و از توانايي تمركز خود ارزشيابي صادقانه اي به عمل آوريد. تمرين، مسابقه و موقعيتهاي ديگر زندگي خود را در نظر بياوريد.

در جنبه هاي جهت، زمان، پهنا و طول، تمركز شما چگونه است؟

مختل كنندگان اصلي تمركز شما چه هستند (مختل كنندگان داخلي مانند افكار منفي و مختل كنندگان خارجي مانند سر و صداي تماشاگران)؟

- براي به وجود آوردن دوره هاي شديدتر و يا طولاني تر تمركز، چگونه مي توانيد تمرينات خود را تغيير دهيد؟

- سعي كنيد جلسات تمريني و شبه رقابتي خود را به قسمتهايي تقسيم كنيد. اين امر به شما كمك مي كند تا بيشتر در زمان حال تمركز داشته باشيد. تمرين خود را متنوع سازيد و مهارتهاي تازه اي را امتحان كنيد تا تمرين جالبتر شود.

- اهداف كوتاه مدت و اهداف دراز مدت ورزشي را كه انتهاب كرده ايد، مشخص كنيد.

- آمده سازيهاي ذهنيي را كه مي توانيد براي بهبود عملكرد پيش از مسابقه انجام دهيد، در نظر بگيريد. براي مثال، مرور ذهني، آرميدگي و تمرينات تمركزي.

- يك تمرين تمركزي مانند مركزگرايي را ياد بگيريد.



درباره :
امتیاز : 3 | نظر شما : 1 2 3 4 5 6
برچسب : ,
تعداد بازدید : 134
نوشته شده توسط رسول در 1397/6/10 و ساعت 22:04 |
تمرينات آرميدگي

مي توان متن زير را روي نوار ضبط كرد و يا آن را آموخت و انجام داد (آهسته بخوانيد؛ طوري كه حداقل 5 دقيقه به طول انجامد): “راحت و آزاد بنشينيد؛ طوري كه صندلي شما را كاملاً حمايت كند. چشمهايتان را ببنديد و سه نفس عميق و آرام بكشيد. هر زمان كه نفستان را بيرون مي دهيد، روي احساس آرميدگي تمركز كنيد.

تصور كنيد كه با هر نفسي كه بيرون مي دهيد، قدري آزادي و آرامش را تجربه مي‌كنيد. به تنفس آهسته ادامه دهيد و از احساس آرميدگي لذت ببريد. سعي كنيد احساس مطبوع خود را با سنگين كردن گروههاي عضلاني بدن خود همراه كنيد.

اجازه دهيد كه اين احساس از عضلات پيشاني و صورت شما آغاز شود و سپس آن را به آهستگي درگردن و شانه هايتان منتشر كنيد (به انتشار آرميدگي ادامه دهيد؛ طوري كه براي سرايت به تمام بدنتان حداقل دو دقيقه طول بكشد).

وقتي تمام گروههاي عضلاني بدن خود را آرام كرديد، دو سه نفس عميق بكشيد و از احساس آرميدگي لذت ببريد.

زماني كه خواستيد خود را دوباره هشيار كنيد، به آهستگي و به طور معكوس از 1 تا 5 بشماريد و عضلات خود را بكشيد. پس از آن، احساس تازگي و نشاط خواهيد كرد.

كمي طول مي كشد تا ورزشكاران فرايند آرميدگي را بياموزند و بتوانند بسرعت آرام شوند. ولي اغلب مي توان تمرين ذهني را بلافاصله پس از آن انجام داد؛ طوري كه 5-10 دقيقه آرميدگي، مقدمه خوبي براي 10-20 دقيقه تمرين ذهني محسوب شود.

(وينتر، مارتين، 1379، ص69)

تمرين ذهني

براي ورزشكاران مهم است كه از موقعيتي كه در آن رقابت خواهند كرد، تصوير روشني به وجود آورند و حركت در آن موقعيت را احساس كنند. هرچه تعداد حسهايي كه در اين تصوير سازي به كار مي روند بيشتر باشد، تصوير ايجاد شده زنده‌تر، و فوايد تمرين ذهني براي ورزشكار بيشتر خواهد شد.

معمولاً در اولين گام تمرين ذهني از ورزشكار مي خواهيم تا يك اجراي موفق پيشين را تجسم كند و سپس، مسابقه اي را كه بعداً در آن رقابت خواهد كرد، در نظر بياورد. در اين تجسم بايد به مكان، نشانه ها، و افكاري كه بر مبناي آنها تصميم گيري مي شود، توجه ويژه اي نشان داد.

وقتي ورزشكار به حالت آرميدگي دست يافت، تمرين ذهني با استفاده از نوار كاست يا هدايت مربي آغاز مي شود و مراحل زير را مي گذراند:

«همان گونه كه در حالت آرامش قرار داريد، مكاني را كه قبلاً در آن اجراي خوبي داشته ايد، تصور كنيد تصوير اين مكان را در حد امكان زنده و روشن تجسم كنيد. به اطراف استاديوم، جايگاه تماشاگران، تخته امتيازات، گودال پرش و مسير دويدن نگاه كنيد. حالا خودتان را مانند حالت پيش از مسابقه در اين تصوير قرار دهيد.

سعي كنيد از درون بدنتان بيرون را ببينيد. به لباسهايتان نگاه كنيد و در نظر داشته باشيد كه بدنتان چقدر گرم شده است. توجه كنيد كه چه چيزهايي را مي توانيد بشنويد؛ صداي تماشاگران، مسابقه دهندگان، و ساير صداها. به روشن ساختن اين تصوير همچنان ادامه دهيد و سپس خود را همان گونه كه قبلاً در آن محل مسابقه داده‌ايد، تصور كنيد. اجراي خود را به همان صورت واقعي قبلي احساس كنيد.

پس از اينكه مدت 5 دقيقه را صرف تجسم كردن حوادثي كرديد كه در مسابقه پيش رخ داده بود، افكار خود را به سوي مسابقه بعدي سوق دهيد. صحنه مسابقه را آنگونه كه محتمل است، تجسم كنيد و خود را در داخل آن صحنه قرار دهيد. ابتدا خودتان را گرم كنيد و سپس 5-10 دقيقه را صرف مرور مواردي كنيد كه مي خواهيد انجام دهيد. از تمام حسهاي خود استفاده كنيد. پس از حس صحنه، باور كنيد كه در آنجا حضور داريد. مطمئن شويد كه خودتان را در حال انجام مهارتها، آن هم به طور موفقيت آميز، مي بينيد. تمرين را همراه با يادآوري افكار مثبت و همگام با عبارات مثبتي كه به خود مي‌گوييد، تا زماني ادامه دهيد كه احساس رضايت كنيد. سپس از 5 تا 1 را به طور معكوس بشماريد، دست و پايتان را بكشيد و هوشيار شويد.

تمريني كه در بالا ذكر شد، نقطه آغاز مناسبي براي مرور ذهني مهارتهاست؛ زيرا ورزشكار تصاوير روشن و مثبتي از اجراي گذشته خود را خلق مي كند و اين به خلق تصاوير مثبتي از اجراي آتي كمك مي كند.

دانلود پایان نامه ارشد(وينتر، مارتين، 1379، ص71)


درباره :
امتیاز : 3 | نظر شما : 1 2 3 4 5 6
برچسب : ,
تعداد بازدید : 131
نوشته شده توسط رسول در 1397/6/10 و ساعت 22:01 |
مقايسه رشد اجتماعي و ختلالات رفتاري دانش آموزان كم توان ذهني ورزشكار و غير ورزشكار در شهر تهران

زهرا كرگر، دكتر سيده منور يزدي، دكتر ابوالقاسم  مهري نژاد

چكيده 

هدف از تحقيق حاضر يافتن پاسخي براي اين دو پرسش بود:

1- آيا بين رشد اجتماعي كودكان كم توان ذهني ورزشكار و غيرورزشكار تفاوت وجود دارد؟

2- آيا بين اختلالات رفتاري كودكان كم توان ذهني ورزشكار و غيرورزشكار تفاوت وجود دارد؟

آزمودني هاي اين پژوهش متشكل از 45 دانش آموز كم توان ذهني آموزش پذير گروه ورزشكار (42 پسر و 3 دختر) و 45 دانش آموز كم توان ذهني آموزش پذير گروه غير ورزشكار (42 پسر و 3 دختر) مدارس استثنايي ابتدايي و راهنمايي شهر تهران بودند كه گروه اصلي به طور هدفمند و گروه غير ورزشكار با استفاده از روش همتاسازي در همان مدارس انتخاب شدند. 

ابزار به كار گرفته شده مقياس بلوغ اجتماعي واينلند VSMS-V و فرم معلم پرسشنامه 30 سوالي راتر بود. نتايج حاصل از يافته هاي آماري نشان داد كه به طور كل بين رشد اجتماعي دانش آموزان كم توان ذهني ورزشكار و غير ورزشكار تفاوت معناداري وجود دارد. به علاوه افراد ورزشكار با توجه به بالا بودن رشد اجتماعي بهنسبت اختلالات رفتاري پايين تري دارند، در حالي كه دانش آموزان كم توان ذهني غير ورزشكار رشد اجتماعي پايين و اختلالات رفتاري بالايي دارند، يعني فعاليت ورزشي رابطه معكوسي با اختلالات رفتاري دارد.

واژه هاي كليدي: كم تون ذهني، ورزش، رشد اجتماعي، اختلالات رفتاري.

مقدمه

نقش حركت در زندگي كودكان قابل توجه است، زيرا رشد و تكامل كودك با پيچيدگي هاي حركتي او ارتباط مستقيم دارد. هرچه انسان تكامل مي يابد، توانايي حركتي او بيشتر مي شود. حرتك براي هر كودكي لذت بخش است و انجام مهارت‌هاي حركتي براي وي اطمينان بخش مي باشد. وقتي كودك مهارت هاي حركتي را ياد مي گيرد عوامل زيادي مانند شناخت، رشد بدني، آمادگي، مهارت هاي پيش نياز، تنوع سطوح مهارت، انگيزه و هدف مي تواند موجب تسهيل يا بازداري در امر يادگيري شوند. بنابراين لازم است هرچه بيشتر در زمينه نقش سازنده حركت و ورزش تحقيق شود تا علاوه بر اطمينان از حيطه اثر گذاري آن بر كودكان استثنايي خصوصاً كودكان كم توان ذهني، موقعيت تعامل با همسالان را كه براي رشد توانايي اجتماعي شدن و احساس هويت مهم است فراهم كند (محمداسماعيل، 1377).

در مورد اهميت ورزش و حركت در كودكان كم توان ذهني تحقيقات مختلفي انجام شده است كه به برخي از آنها اشاره مي شود: در يك بررسي كه توسط كلر و همكاران (1983) در آمريكا به انجام رسيد، معلوم شد كه مهارت هاي حركتي دانش آموزان كم‌توان ذهني آموزش پذير در اثر ورزش به صورت چشم گيري افزايش پيدا كرده است.

تحقيق ديگري توسط كلر- پيكر و همكاران (1990) انجام شده است كه نتايج آن نشان داد ورزش تاثير بسزايي در مهارت هاي حركتي و اجتماعي آنها دارد. پژوهشي در سال 1987 در زمينه تاثير برنامه هاي ورزشي بر جوانان دچار نقص ذهني در آمريكا انجام گرفت. اين برنامه در سه مرحله اجرا شد و نتايج آن حاكي است كه دانش آموزان از نظر رشد اجتماعي در سطح بالاتري قرار گرفتند.

تحقيقي ديگر توسط بوسول و آربوگاست (1988) انجام شد كه نتايج آن نشان مي‌دهد دانش آموزان كم توان ذهني در انجام حركات ورزشي از نظر فيزيكي موفقيت بيشتري به دست مي آورند و انتظارات محققان حاضر در اين رابطه به طور چشمگيري مثبت بوده است. كلر و كپ (1990) طي پژوهشي در زمينه مهارت هاي اجتماعي در كودكان پيش دبستاني داراي تاخير در شد نشان دادند كه كودكان كم توان ذهني از نظر تعامل اجتماعي مشكل بيشتري دارند و كمتر در فعاليت هاي اجتماعي شركت مي كنند اما از طريق حركات و فعاليت هاي ورزشي مي توانند تاسطح بالاتري پيش بروند.

پژوهشي كه جعفري (1378) در مورد نقش ورزش در رشد اجتماعي دانش آموزان نابينا و كم‌بينا انجام‌داد آشكار ساخت كه دانش آموزان ورزشكار در مقابل غيرورزشكار عملكرد بالايي دارند و اين امر در رشد اجتماعي آنها علي‌رغم مشكل بينايي تاثير گذارده است. پژوهش منصوري (1378) حاكي از اين است كه مهارت هاي ورزشي عملكرد دانش آموزان كم توان ذهني را بالا مي برد و اين تغيير در رشد اجتماعي- عاطفي و مهارت هاي رفتاري آنان تاثير مي گذارد.

نتايج پژوهش هاي ديگر نيز بيانگر همين تاثير است. هرچند كه در مقابل نتايج ذكر شده، تحقيقي در زمينه تاثير برنامه ورزشي بر كودكان كم توان ذهني عميق انجام نگرفته، و نتايجي در مورد تاثير ورزش بر رشد اجتماعي دانش آموزان كم توان ذهني عميق گزارش نشده است (برانديگ و همكاران، 1990).

با استناد به نتايج حاصل از تحقيقات در مورد تاثير ورزش بر رشد اجتماعي دانش ‌آموزان كم توان ذهني، بسياري از روانشناسان و متخصصان علوم تربيتي در شكل گيري شخصيت و رشد اجتماعي و سازگاري كودكان با اجتماع، موفقيت در انجام امور شغلي و كارداني و ابتكار آنها در آينده مي شوند (كاپلان و سادوك 1994، ترجمه پورافكاري، 1377).

به طور كلي با توجه به تحقيقات حاضر به نظر مي رسد كه در زمينه رشد اجتماعي دانش آموزان كم توان ذهني آموزش پذير و تاثير ورزش روي آنها بررسي زيادي صورت نگرفته است. تحقيقات نيز حاكي از پايين بودن رشد اجتماعي اين كودكان مي‌باشد. اين حيطه هنوز به تحقيقات بيشتري نيازمند است تا در رشد اجتماعي دانش‌آموزان كم توان ذهني آموزش پذيرمفيد واقع شود.

هدف از اين پژوهش بررسي تاثيرتربيت بدني در رشد اجتماعي دانش آموزان كم‌توان ذهني آموزش پذير بود كه بدين منظور گروه ورزشكار با گروه غير ورزشكار مقايسه شدند تا بتوان با استفاده از نتايج آن به شناخت هر چه بيشتر اين دانش آموزان و تلاش در جهت جبران ضعف آنان پرداخت. همچنين شايد بتوان براساس اين تحقيق به راه‌هايي دست يافت كه به طراحي هر چه بيشتر و بهتر روش هايي براي بالا بردن سطح اجتماعي اين كودكان منتهي گردد و در نهايت با فراهم كردن شرايط مطلوب براي اين دسته از كودكان بتوان توانايي و مهارت هاي اجتماعي آنها ر بالا برد. لذا اهداف اين پژوهش عبارت است از:

- شناسايي نقش تربيت بدني در رشد اجتماعي دانش آموزان كم توان ذهني آموزش پذير.

- شناسايي نقش تربيت بدني در اختلالات رفتاري دانش آموزان كم توان ذهني آموزش پذير.

در اين پژوهش دو فرضيه اصلي (8 فرضيه فرعي) به شرح زير مطرح شده است.

1- رشد اجتماعي دانش آموزان كم توان ذهني ورزشكار بيشتر از دانش آموزان كم‌توان ذهني غيرورزشكار است.

1-1- خودياري عمومي دانش آموزان كم توان ذهني ورزشكار بيشتر از دانش آموزان كم‌توان ذهني غيرورزشكار است.

1-2- خودياري در غذا خوردن دانش آموزان كم توان ذهني ورزشكار بيشتر از دانش آموزان كم‌توان ذهني غيرورزشكار است.

1-3- خودياري در لباس پوشيدن دانش آموزان كم توان ذهني ورزشكار بيشتر از دانش آموزان كم‌توان ذهني غيرورزشكار است.

1-4- خود رهبري دانش آموزان كم توان ذهني ورزشكار بيشتر از دانش آموزان كم‌توان ذهني غيرورزشكار است.

1-5- توانايي شغلي دانش آموزان كم توان ذهني ورزشكار بيشتر از دانش آموزان كم‌توان ذهني غيرورزشكار است.

1-6- ارتباط با ديگران در دانش آموزان كم توان ذهني ورزشكار بيشتر از دانش آموزان كم‌توان ذهني غيرورزشكار است.

1-7- تحرك بدني دانش آموزان كم توان ذهني ورزشكار بيشتر از دانش آموزان كم‌توان ذهني غيرورزشكار است.

1-8- ميان دانش آموزان كم توان ذهني آموزش پذير ورزشكار و غيرورزشكار از نظر اختلالات رفتاري تفاوت وجود دارد.

تعريف مفاهيم

كودكان كم توان ذهني آموزش پذير

افرادي باهوشبهر بين 51-70 كه مشكلاتي در سازگاري دارند. (ميلاني فر، 1374) كودكان كم توان ذهني آموزش پذير در پژوهش حاضر، كودكان 10-15 ساله اي بودند كه در مدارس عقب مانده ذهني تهران در سال تحصيلي 80-79 در مقاطع ابتدايي و راهنمايي تحصيل مي كردند.

رشد اجتماعي

كارآيي ي ميزان كه فرد بتواند به معيارهاي استقلال شخصي و مسئوليت اجتماعي مورد انتظار گروه سني و فرهنگي خود دست يابد (گروسمن، 1994).

رشد اجتماعي در پژوهش حاضر برابر با نمره اي بود كه براساس تكميل پرسشنامه رشد اجتماعي واينلند توسط كودكان كم توان ذهني آموزش پذير به دست آمد.

تربيت بدني

منظور از تربيت بدني در پژوهش حاضر عبارت بود از انجام يا عدم انجام فعاليت‌هاي ورزش فوق برنامه در باشگاه هاي بيرون مدرسه.

مهارت هاي اجتماعي

توانايي ايجاد ارتباط متقابل با ديگران در زمينه اجتماعي خاص به طريقي كه در عرصه جامعه قابل قبول يا ارزشمند باشد و در عين حال براي شخص سودمند يا براي ديگران نافع باشد (رهنما، 1374).

اختلال سلوك

براساس DSM-IV اختلال سلوك به صورت زير تعريف شده است: 

اختلال سلوك يكي از اختلالات مهم دوران كودكي است كه وجه مشخصه آن عبارت است از عدم رعايت مكرر و مداوم حقوق ديگران ي تخطي مكرر و مداوم از هنجارها و قواعد اجتماعي.

دانلود پایان نامه ارشد

درباره :
امتیاز : 3 | نظر شما : 1 2 3 4 5 6
برچسب : ,
تعداد بازدید : 122
نوشته شده توسط رسول در 1397/6/10 و ساعت 22:00 |
4-4-3-طبایع چهارگانه در روایات دیگر معصومین

در احادیث و روایات ائمه معصومین علیهم السلام به موضوع مزاج و طبع اشارات زیادی شده که ما در اینجا به چند نمونه از آنها اشاره می کنیم.

از جمله در رساله ذهبیه از قول امام رضا علیه السلام نقل شده است :"خدای تعالی جسم ها رابر چهارخلط بنا نهاده که عبارتند از سودا ، صفرا و خون وبلغم که دو خلط آن گرم و دو خلط دیگر سرد می باشد و میان این چهار خلط دو به دو اختلاف بر قرار است به این ترتیب که از دو خلط گرم ، یکی مرطوب و دیگری خشک و از دو خلط سرد ،نیز یکی مرطوب و دیگری خشک است"[1]

 امام رضا علیه السلام قوای نفسانی را تابع مزاجهای  بدن ، و مزاجهای بدن را تابع تحولات جوی و آب و هوا اعلام فرموده ،یادآور می شود که اگر هوا سرد یا گرم شود، شرایط بدن نیز در پی آن تغییر می یابد.ایشان سپس اعضای رئیسیه و ارتباط آنرا با بدن تشریح نموده، با بیانی شیوا"سر ، ،چشم،سینوس ها ی بینی و دهان "را قلمروسیطره خون وصف کرده می فرماید:"عضوهای یاد شده ، مرکز احساس و ادراک و مرکز تجمع عروق و رگ های منتهی به دستگاههای تمام بدن و سیستم جریان خون است."[2]

همچنین ایشان جایگاه هر یک از اخلاط را اینگونه تشریح می کند:" جایگاه بلغم و باد به سینه اختصاص دارد و کانون پیام و ارتباط ، از سوی مغز به سایر اعضاءبوده ، و ششها را که مرکز تنفس هوای سالم است ، موجب سلامت مستمر معرفی می کند .دنده های پهلو در بخش شکمی فراگیرنده دستگاه گوارش و توابع آن است . صفرا تراویده از کبد و کیسه صفرا مخزن تجمع صفرا که هاضم چربی هاست می باشد و بخش تحتانی شکم را با سودا ویژگی بخشید که به طحال و کلیه و مجاری ادراری و دستگاه تناسلی و غیره اشاره دارد..."[3]

در کتاب العلل ،حضرت صادق علیه السلام از حضرت علی علیه السلام درضمن حدیث طویلی روایت شده است:" خداوند بشر را از خاک آفرید و آنرا با دو جرعه آب، یکی گوارا و شیرین و دیگری تلخ و شور مخلوط کرد تا گل شود و بعد ملائکه چهارگانه را که بنام های شمال و دبور و صبا و جنوب (بادهای چهارگانه )موسومند دستور داد به دور این گل و سلاله آن به حرکت در آیند و آنرا انشا کنند و طبایع چهارگانه را در آن بوجود آورند که عبارتند از باد ،مُره ،دم و بلغم .پس ریح(باد) این طبیعت های چهارگانه، از جانب شمال است و بلغم، از ناحیه صبا و مُره از ناحیه دبور و دم از ناحیه جنوب است.در نتیجه بدن مستقل و تکمیل شد ، پس ملازم او شد از جانب "ریح"حب حیات و درازی آرزوها و حرص ، و از ناحیه بلغم حب طعام و شراب و نرمی و مدارا و از ناحیه مره(صفرا) غضب و سفاهت و شیطنت و عجله و از نا حیه "دم"دوستی زنان و لذت ها و ارتکاب محارم و شهوات..." [4]

در لسان حضرات معصومین علیه السلام، بیماری و درمان با مزاجها و طبایع ارتباط مستقیمی دارد. در روایات مواردی بیان شده که بر چگونگی تعدیل اخلاط و درمان غلبه آنها دلالت دارد.

روزی امام صادق علیه السلام در مجلس منصور حاضر شد و نزد او مردی از هند بود که کتابهای طبی را برای او می خواند . امام ساکت نشسته بود و گوش می داد . وقتی مرد هندی فارغ شد به او گفت :آیا از آنچه نزد من است ، چیزی را می خواهی؟ امام فرمود:نه،چون آنچه نزد من است بهتر از آن است که نزد توست . گفت : آن چیست؟ فرمود:من گرمی را با سردی و سردی را با گرمی و تر را با خشک و خشک را با تر مداوا می کنم و کار را به خدا وا می گذارم.[5]که اینجا امام علیه السلام ،ضرورت درمان را با گرمی،سردی،تری و خشکی بیان می کنند و اینکه اصل درمان متعادل کردن این چهار مزاج است .

از نظر پیامبر اکرم صلی علیه و آله، درد وبیماری، در سه چیز و درمان آن نیز در سه چیز است؛ اما سه درد و بیماری عبارت است از :خون ، مره (صفرا و سودا) و بلغم ودرمان خون،عبارت است از حجامت و دوای بلغم ، حمام و دوای صفرا و سودا ، خوردن مسهل مناسب است.[6]

بخش دیگر روایات به راههای تشخیص غلبه اخلاط اختصاص دارد از نظر روایات هر کدام از اخلاط اربعه نشانه هایی در بدن انسان دارند .همچنین در روایتی از امام رضاعلیه السلام از ارتباط مرگ و طبایع چهارگانه سخن گفته شده است.

احمد بن ابی عبدالله برقی از ابی طاهر بن ابی حمزه از امام ابی الحسن الرضا علیه السلام موافق این روایت را نقل کرده است . محمد بن علی ابراهیم گوید از امام پرسیدم مرگ از چیست ؟و از کدام چیز است ؟فرمود :از طبیعتهای چهارگانه که در انسان ترکیب یافته است و عبارتند از :دو مره (صفرا وسودا )و خون و باد و وقتی روز رستاخیز شود این چهار طبیعت از انسان کنده می شود و از آنها مرگ بوجود می آید ، سپس می آورندمرگ را بصورت قوچ خاکی رنگ و نمکین در میان بهشت و جهنم ذبح می گردد و این طبیعت های چهارگانه در انسان نمی باشد و دیگر اصلا نمی میرد .[7]

آنچه از مجموع احادیث بدست می آید و احادیث بر آن تأکید دارد آن است که بدن انسان بر چهار طبیعت بنا شده؛ خون (دم)، صفرا و سودا (مره) و باد (ریح) و بلغم وعلت بیشتر بیماریها غلبه یکی از طبایع گرمی ، سردی ،تری و خشکی است و راه درمان هم در تعدیل آنهاست.طبایع انسان بر مبنای چهار رکن است که مطابقت با صفات آنها دارد؛ هر طبیعتی با رکنی تطبیق می کند و آنها عبارتند از نور آتش روح یا ریح و آب و بنیاد خاص انسان که مخصوص بخود او است و بنام بنیانها یا" دعائم "خوانده شده برعقلاست که عبارت از هوش فهم حافظه و علم باشد و از نظر تشبیه با طبیعت بیرون "باد "را بجای فرمانده بدن و خون را فرمانبردار و بلغم را دشمن و جدال گر و مره را بجای زمین دانسته اند و صفات و اخلاق انسان را نیز به یکی از ارکان نور آتش باد و آب منسوب کرده اند و یا به روایت دیگری نفس زمین روح و آب که این چهارتا هرکدام خصوصیت مخصوص بخودرا دارند ، نفس ،گرمی و زمین خشکی و باد یا روح سردی و آب تری ، و این چهار تا با چهار رکن مستعمل در عقاید یونانیان باآتش (نفس)-خاک (زمین)هوا (روح یا باد ) و آب تطبیق می کند که خاک در زیر ترین طبقات و روی آن بترتیب آب و هوا و آتش قرار دارند که این چهارعنصر با مزاجهای سودایی (خاک )-بلغمی( آب )دموی (هوا یا باد )صفراوی( آتش )مطابقت دارد.[8]

4-4-4-تغذیه فصول مختلف در روایات

همانطور که در بخش قبل اشاره شد هر مزاج نماینده یکی از فصول است ؛از جمله مزاج دموی ، بهاری است . مزاج صفراوی، تابستانی است . مزاج سوداوی ، پاییزی است و مزاج بلغمی ، زمستانی  است.چنا ن که هوای بهار ،گرم وتر است و موافق مزاج دموی است و هوای خزان ، سرد وخشک است،وموافق مزاج سودایی است و هوای تابستان گرم وخشک است و موافق مزاج صفراوی و هوای زمستان ،سرد و تر است وموافق مزاج بلغمی.است.

با تغییر فصول ،برنامه غذایی نیز تغییر می کند . در این رابطه امام رضا علیه السلام می فرمایند:غذاهای با طبع سرد را در فصل تابستان (هنگام بروز گرما) و غذاهای با طبع گرم را در فصل زمستان (هنگام بروز سرما )و غذاهای با طبع معتدل را در فصول بهار و پاییز به میزان تحمل و اشتهایت تناول کن .[9] در تابستان، باید غذاهایی با طبیعت خنک خورده شود .مثل خیار و ماست و در زمستان باید غذاهای  گرم و  انرژی زا مصرف شود و در فصل پاییز وبهار غذاهایی با طبیعت متعادل استفاده شود. و بطورکلی، مواد غذایی سرد در تابستان و گرم ، در زمستان مناسب است و غذاهای معتدل در فصل بهار و پاییز و میزان در اندازه مصرف خوراکیها یا مقدار حرارت و برودت آنها نیروی طبیعی مزاج و خواهش اوست.در فصل بهار، می بایست غذا کم خورده شود و از طعام های گرم وتر مثل رشته و گوشت و در کل، طعام های تلخ و شور و تیز پرهیز شود . در تابستان طعام وشراب کمتر باید استفاده کرد و شربت و غذا باید میل به خنکی داشته باشد. غذاهای زمستان قلیه خشک و کباب و مانند اینها بادارچین استفاده شود .[10]

در گفتار گذشتگان و سخنان ائمه علیه السلام ، دیده می شود که حتی به صورت مفصل، ماههای سال را بر شمرده و خصوصیت هر یک از فصول و هر یک از ماهها را ذکری می کنند .و دستوراتی برای شیوه تغذیه مناسب به آن داده اند که ما به ذکر آن می پردازیم.

فصل بهار که روح فصول است از ماه آزار شروع می شود. در این ماه شب و روز ،حالتی دلپذیرودل انگیز  به خود می گیرند، دولت بلغم درمزاج انسان در هم می شکند . خون به هیجان می افتد و غذاهایی لطیف در این ماه از قبیل گوشت و تخم مرغ و سیر و پیاز و ترشی مطلوب است و نیز نوشیدن مسهل و عمل فصد و حجامت ، بسیار مفید است .[11]

در نیسان، مزاج قوت می گیرد و خون به حرکت در می آید . خوراک های پخته و گوشت شکار و ترشی های سرکه ای در ماه نیسان سودمند است در این ماه از نوشیدن آب به صورت ناشتا باید پرهیز شود و از بوییدن گل ها و عطرها باید استفاده کرد[12]

در ماه  ایاز، بادهاآرام می گیرد و ضروری است که از خوردن غذاهای شور و گوشت های سنگین مانند کله پاچه و گوشت گاو و شیر باید دوری کرد. در آغاز روز حمام گرفتن سودمند است.در ماه حزیران ، فصل تابستان آغاز می شود .بلغم و خون در در این فصل به ضعف می گراید و در عوض صفرا ، هیجان می گیرد . در این ماه،خوردن سبزیهای سرد از قبیل کاسنی و خیار و شیر خشت و میوه های تر و تازه و ترشی و از گوشت ها گوشت بز و گو ساله و مرغ و قر قاول و شیره و ماهی تازه ،مطلوب است .ماه تموز که بسیار هم گرم  است ،آب سرد سوزان به تن هنگام ناشتا سودمند است. غذا های لطیف و سریع الهضم از آن غذاها است که با این ماه مناسبت دارد. همچنین استعمال نوره و استشمام گل های تر و تازه و خو شبودر این ماه مناسب است.[13]

ماه آب سی ویک روز است در این ماه بیماری زکام زیاد می شود . عمل جماع در این ماه نامطلوب است و مسهل هم خوب نیست .در این ماه بایداز گردش و ورزش و بو کردن گلهای تر و تازه پرهیز کرد.ماه ایلول ،سی روز است و بیماری سودا در آن قوت می گیرد. مسهل در این ماه مناسب است وخوردن حلوا و گوشت های معتدل پسندیده است .همچنین از خوردن خربزه و خیار پرهیز کرد .[14]

تشرین اول، از ماههایی که سی ویک روز است .در این ماه عمل فصد و نوشیدن داروخوب نیست ،ولی عمل نزدیکی سودمند است .خوردن گوشتهای پروار و انار ملس و میوه بعد از غذا پسندیده است . تشرین آخر سی روز است در این ماه ،شب نباید آب خورد و باید کمتر حمام گرفت . از خوردن سبزیهایی مانند کرفس و نعناع و تره باید پرهیز کرد .[15]

کانون اول، مدتش سی ویک روز و ماهی طوفان خیز است ،هوا به شدت سرد می شود . در این ماه از خوردن غذاهای سرد و حجامت و فصد باید دوری کرد .کانون آخر نیز سی و یک روز است در این ماه بلغم بر مزاج غلبه می کند ودر این ماه ،خوردن آب گرم بهنگام ناشتا مناسب است، جماع  در این ماه خوب است وسبزیجاتی مثل کرفس و تره و پیاز کوهی به جهازات هاضمه کمک می دهد. آخرین ماه شباط است و تنها ماهی است که بیست وهشت روز است . بادهای مختلف در این ماه  می آید ،گیاهان سر از خاک می کشند و درختها بیدار می شود.و خوردن گوشت پرندگان و میوه های خشک سودمند است ، حرکت و ورزش هم مناسبت دارد .[16]



1.دریایی. ترجمه رساله ذهبیه.ص76

[2] مام رضاعلیه السلام .نامه زرین سلامت.ترجمه رساله ذهبیه.تحقیق محمد دریایی.بنیاد پژوهشهای اسلامی.1389.ص34

[3] . همان .34-35

[4]. من لا یحضر الطبیب . ابوبکر محمد بن زکریای رازی .ص 30

[5] .منتظر.طب اسلامی گنجینه سلامتی232.به نقل از خصال شیخ صدوق ص688

[6] .همان ص 231

[7] .بحار .ج 61 ص 307 به نقل از دائره المعارف طب اسلامی ص 644و645

[8] .من لا یحضر ه الطبیب ص 32

[9] .رساله ذهبیه ترجمه دریایی.محمد.ص53

[10] .جرجانی .اغراض الطبیعه 204

[11].فاضل.جواد. طب و بهداشت در اسلام .ص 130-129

 

[12]0 فاضل.جواد. طب و بهداشت در اسلام ص 130

[13] .همان 49

[14] .همان ص50-51

[15] . فاضل.جواد. طب و بهداشت در اسلام.ص 52

 

[16].طب الرضا.ص.53


درباره :
امتیاز : 3 | نظر شما : 1 2 3 4 5 6
برچسب : ,
تعداد بازدید : 105
نوشته شده توسط رسول در 1397/5/26 و ساعت 3:26 |
عناوين آخرين مطالب ارسالي
  • روش های پیش بینی ورشکستگی
  • علل گرایش جوانان و نوجوانان شهرستان کاشان به مواد مخدر و راهکارهای مقابله با آن
  • علل گرایش جوانان و نوجوانان کاشان به مواد مخدر(اعتیاد) و راهکارهای مقابله با آن
  • ارتباط میان مولفه های مدیریت دانش با نوآوری سازمان-خرید پایان نامه اماده
  • تاثیر مدیریت سرمایه در گردش بر عملکرد شرکتها در بورس
  • تاثیر مدیریت سرمایه در گردش بر عملکرد شرکتها در بورس
  • تاثیر جو اخلاق سازمانی برمدیریت دانش در سازمان اموراقتصادی و دارایی
  • موانع رشد بانکداری اسلامی در ایران
  • عملکرد مهاربند کمانش ناپذیر و تعیین پارامترهای عملکرد لرزه ای مورد استفاده استاندارد 2800 ایران -متن
  • تحقیق (پایان نامه) : معایب سیستم دادرسی تفتیشی - حقوق متهم در قانون آیین دادرسی کیفری جدید
  • پرش به محتوای اصلیرفتن به نوارابزار درباره وردپرس مد روز 21 بروزرسانی وردپرس, 1 بروزرسانی پوسته 00 د
  • پایان نامه بررسی تاثیر عدالت سازمانی بر عملکرد -فروش فایل
  • عدالت برون سازمانی-بررسی تاثیر عدالت سازمانی بر عملکرد
  • دانلود پایان نامه ارشد انواع عدالت در سازمان ها -بررسی تاثیر عدالت سازمانی بر عملکرد
  • عدالت توزیعی-بررسی تاثیر عدالت سازمانی بر عملکرد -متن کامل
  • دانلود پایان نامه ارشد: متن کامل در SABZFILE.COM
  • فروش فایل پایان نامه : متن کامل در HOMATEZ.COM -خرید پایان نامه
  • پایان نامه ارشد: بزه دیدگی و بزهکاری زنان
  • پایان نامه ارزیابی عملکرد مهاربند کمانش ناپذیر و تعیین پارامترهای عملکرد لرزه ای مورد استفاده استاند
  • عملکرد مهاربند کمانش ناپذیر و تعیین پارامترهای عملکرد لرزه ای مورد استفاده استاندارد 2800 ایران -متن
  • صفحات دیگر