X
تبلیغات
4-4-3-طبایع چهارگانه در روایات دیگر معصومین
منوی اصلی
عضویت سریع

قوانین سایت

کد امنیتی :

ورود کاربران
نام کاربری:
رمز عبور :

موضوعات سایت
موضوعات سایت
آمار وبلاگ
» افراد آنلاین : 1
» بازدید امروز : 6
» بازدید دیروز : 0
» هفته گذشته : 10
» ماه گذشته : 20
» سال گذشته : 565
» کل بازدید : 565
» کل مطالب : 94
» نظرات : 0
درباره وبلاگ

مطالب تصادفی
مطالب پربازدید
آرشيو مطالب
نظر سنجی
چت باکس



پشتیبانی

RSS


POWERED BY
blogmehr.ir
تبلیغات
4-4-3-طبایع چهارگانه در روایات دیگر معصومین

در احادیث و روایات ائمه معصومین علیهم السلام به موضوع مزاج و طبع اشارات زیادی شده که ما در اینجا به چند نمونه از آنها اشاره می کنیم.

از جمله در رساله ذهبیه از قول امام رضا علیه السلام نقل شده است :"خدای تعالی جسم ها رابر چهارخلط بنا نهاده که عبارتند از سودا ، صفرا و خون وبلغم که دو خلط آن گرم و دو خلط دیگر سرد می باشد و میان این چهار خلط دو به دو اختلاف بر قرار است به این ترتیب که از دو خلط گرم ، یکی مرطوب و دیگری خشک و از دو خلط سرد ،نیز یکی مرطوب و دیگری خشک است"[1]

 امام رضا علیه السلام قوای نفسانی را تابع مزاجهای  بدن ، و مزاجهای بدن را تابع تحولات جوی و آب و هوا اعلام فرموده ،یادآور می شود که اگر هوا سرد یا گرم شود، شرایط بدن نیز در پی آن تغییر می یابد.ایشان سپس اعضای رئیسیه و ارتباط آنرا با بدن تشریح نموده، با بیانی شیوا"سر ، ،چشم،سینوس ها ی بینی و دهان "را قلمروسیطره خون وصف کرده می فرماید:"عضوهای یاد شده ، مرکز احساس و ادراک و مرکز تجمع عروق و رگ های منتهی به دستگاههای تمام بدن و سیستم جریان خون است."[2]

همچنین ایشان جایگاه هر یک از اخلاط را اینگونه تشریح می کند:" جایگاه بلغم و باد به سینه اختصاص دارد و کانون پیام و ارتباط ، از سوی مغز به سایر اعضاءبوده ، و ششها را که مرکز تنفس هوای سالم است ، موجب سلامت مستمر معرفی می کند .دنده های پهلو در بخش شکمی فراگیرنده دستگاه گوارش و توابع آن است . صفرا تراویده از کبد و کیسه صفرا مخزن تجمع صفرا که هاضم چربی هاست می باشد و بخش تحتانی شکم را با سودا ویژگی بخشید که به طحال و کلیه و مجاری ادراری و دستگاه تناسلی و غیره اشاره دارد..."[3]

در کتاب العلل ،حضرت صادق علیه السلام از حضرت علی علیه السلام درضمن حدیث طویلی روایت شده است:" خداوند بشر را از خاک آفرید و آنرا با دو جرعه آب، یکی گوارا و شیرین و دیگری تلخ و شور مخلوط کرد تا گل شود و بعد ملائکه چهارگانه را که بنام های شمال و دبور و صبا و جنوب (بادهای چهارگانه )موسومند دستور داد به دور این گل و سلاله آن به حرکت در آیند و آنرا انشا کنند و طبایع چهارگانه را در آن بوجود آورند که عبارتند از باد ،مُره ،دم و بلغم .پس ریح(باد) این طبیعت های چهارگانه، از جانب شمال است و بلغم، از ناحیه صبا و مُره از ناحیه دبور و دم از ناحیه جنوب است.در نتیجه بدن مستقل و تکمیل شد ، پس ملازم او شد از جانب "ریح"حب حیات و درازی آرزوها و حرص ، و از ناحیه بلغم حب طعام و شراب و نرمی و مدارا و از ناحیه مره(صفرا) غضب و سفاهت و شیطنت و عجله و از نا حیه "دم"دوستی زنان و لذت ها و ارتکاب محارم و شهوات..." [4]

در لسان حضرات معصومین علیه السلام، بیماری و درمان با مزاجها و طبایع ارتباط مستقیمی دارد. در روایات مواردی بیان شده که بر چگونگی تعدیل اخلاط و درمان غلبه آنها دلالت دارد.

روزی امام صادق علیه السلام در مجلس منصور حاضر شد و نزد او مردی از هند بود که کتابهای طبی را برای او می خواند . امام ساکت نشسته بود و گوش می داد . وقتی مرد هندی فارغ شد به او گفت :آیا از آنچه نزد من است ، چیزی را می خواهی؟ امام فرمود:نه،چون آنچه نزد من است بهتر از آن است که نزد توست . گفت : آن چیست؟ فرمود:من گرمی را با سردی و سردی را با گرمی و تر را با خشک و خشک را با تر مداوا می کنم و کار را به خدا وا می گذارم.[5]که اینجا امام علیه السلام ،ضرورت درمان را با گرمی،سردی،تری و خشکی بیان می کنند و اینکه اصل درمان متعادل کردن این چهار مزاج است .

از نظر پیامبر اکرم صلی علیه و آله، درد وبیماری، در سه چیز و درمان آن نیز در سه چیز است؛ اما سه درد و بیماری عبارت است از :خون ، مره (صفرا و سودا) و بلغم ودرمان خون،عبارت است از حجامت و دوای بلغم ، حمام و دوای صفرا و سودا ، خوردن مسهل مناسب است.[6]

بخش دیگر روایات به راههای تشخیص غلبه اخلاط اختصاص دارد از نظر روایات هر کدام از اخلاط اربعه نشانه هایی در بدن انسان دارند .همچنین در روایتی از امام رضاعلیه السلام از ارتباط مرگ و طبایع چهارگانه سخن گفته شده است.

احمد بن ابی عبدالله برقی از ابی طاهر بن ابی حمزه از امام ابی الحسن الرضا علیه السلام موافق این روایت را نقل کرده است . محمد بن علی ابراهیم گوید از امام پرسیدم مرگ از چیست ؟و از کدام چیز است ؟فرمود :از طبیعتهای چهارگانه که در انسان ترکیب یافته است و عبارتند از :دو مره (صفرا وسودا )و خون و باد و وقتی روز رستاخیز شود این چهار طبیعت از انسان کنده می شود و از آنها مرگ بوجود می آید ، سپس می آورندمرگ را بصورت قوچ خاکی رنگ و نمکین در میان بهشت و جهنم ذبح می گردد و این طبیعت های چهارگانه در انسان نمی باشد و دیگر اصلا نمی میرد .[7]

آنچه از مجموع احادیث بدست می آید و احادیث بر آن تأکید دارد آن است که بدن انسان بر چهار طبیعت بنا شده؛ خون (دم)، صفرا و سودا (مره) و باد (ریح) و بلغم وعلت بیشتر بیماریها غلبه یکی از طبایع گرمی ، سردی ،تری و خشکی است و راه درمان هم در تعدیل آنهاست.طبایع انسان بر مبنای چهار رکن است که مطابقت با صفات آنها دارد؛ هر طبیعتی با رکنی تطبیق می کند و آنها عبارتند از نور آتش روح یا ریح و آب و بنیاد خاص انسان که مخصوص بخود او است و بنام بنیانها یا" دعائم "خوانده شده برعقلاست که عبارت از هوش فهم حافظه و علم باشد و از نظر تشبیه با طبیعت بیرون "باد "را بجای فرمانده بدن و خون را فرمانبردار و بلغم را دشمن و جدال گر و مره را بجای زمین دانسته اند و صفات و اخلاق انسان را نیز به یکی از ارکان نور آتش باد و آب منسوب کرده اند و یا به روایت دیگری نفس زمین روح و آب که این چهارتا هرکدام خصوصیت مخصوص بخودرا دارند ، نفس ،گرمی و زمین خشکی و باد یا روح سردی و آب تری ، و این چهار تا با چهار رکن مستعمل در عقاید یونانیان باآتش (نفس)-خاک (زمین)هوا (روح یا باد ) و آب تطبیق می کند که خاک در زیر ترین طبقات و روی آن بترتیب آب و هوا و آتش قرار دارند که این چهارعنصر با مزاجهای سودایی (خاک )-بلغمی( آب )دموی (هوا یا باد )صفراوی( آتش )مطابقت دارد.[8]

4-4-4-تغذیه فصول مختلف در روایات

همانطور که در بخش قبل اشاره شد هر مزاج نماینده یکی از فصول است ؛از جمله مزاج دموی ، بهاری است . مزاج صفراوی، تابستانی است . مزاج سوداوی ، پاییزی است و مزاج بلغمی ، زمستانی  است.چنا ن که هوای بهار ،گرم وتر است و موافق مزاج دموی است و هوای خزان ، سرد وخشک است،وموافق مزاج سودایی است و هوای تابستان گرم وخشک است و موافق مزاج صفراوی و هوای زمستان ،سرد و تر است وموافق مزاج بلغمی.است.

با تغییر فصول ،برنامه غذایی نیز تغییر می کند . در این رابطه امام رضا علیه السلام می فرمایند:غذاهای با طبع سرد را در فصل تابستان (هنگام بروز گرما) و غذاهای با طبع گرم را در فصل زمستان (هنگام بروز سرما )و غذاهای با طبع معتدل را در فصول بهار و پاییز به میزان تحمل و اشتهایت تناول کن .[9] در تابستان، باید غذاهایی با طبیعت خنک خورده شود .مثل خیار و ماست و در زمستان باید غذاهای  گرم و  انرژی زا مصرف شود و در فصل پاییز وبهار غذاهایی با طبیعت متعادل استفاده شود. و بطورکلی، مواد غذایی سرد در تابستان و گرم ، در زمستان مناسب است و غذاهای معتدل در فصل بهار و پاییز و میزان در اندازه مصرف خوراکیها یا مقدار حرارت و برودت آنها نیروی طبیعی مزاج و خواهش اوست.در فصل بهار، می بایست غذا کم خورده شود و از طعام های گرم وتر مثل رشته و گوشت و در کل، طعام های تلخ و شور و تیز پرهیز شود . در تابستان طعام وشراب کمتر باید استفاده کرد و شربت و غذا باید میل به خنکی داشته باشد. غذاهای زمستان قلیه خشک و کباب و مانند اینها بادارچین استفاده شود .[10]

در گفتار گذشتگان و سخنان ائمه علیه السلام ، دیده می شود که حتی به صورت مفصل، ماههای سال را بر شمرده و خصوصیت هر یک از فصول و هر یک از ماهها را ذکری می کنند .و دستوراتی برای شیوه تغذیه مناسب به آن داده اند که ما به ذکر آن می پردازیم.

فصل بهار که روح فصول است از ماه آزار شروع می شود. در این ماه شب و روز ،حالتی دلپذیرودل انگیز  به خود می گیرند، دولت بلغم درمزاج انسان در هم می شکند . خون به هیجان می افتد و غذاهایی لطیف در این ماه از قبیل گوشت و تخم مرغ و سیر و پیاز و ترشی مطلوب است و نیز نوشیدن مسهل و عمل فصد و حجامت ، بسیار مفید است .[11]

در نیسان، مزاج قوت می گیرد و خون به حرکت در می آید . خوراک های پخته و گوشت شکار و ترشی های سرکه ای در ماه نیسان سودمند است در این ماه از نوشیدن آب به صورت ناشتا باید پرهیز شود و از بوییدن گل ها و عطرها باید استفاده کرد[12]

در ماه  ایاز، بادهاآرام می گیرد و ضروری است که از خوردن غذاهای شور و گوشت های سنگین مانند کله پاچه و گوشت گاو و شیر باید دوری کرد. در آغاز روز حمام گرفتن سودمند است.در ماه حزیران ، فصل تابستان آغاز می شود .بلغم و خون در در این فصل به ضعف می گراید و در عوض صفرا ، هیجان می گیرد . در این ماه،خوردن سبزیهای سرد از قبیل کاسنی و خیار و شیر خشت و میوه های تر و تازه و ترشی و از گوشت ها گوشت بز و گو ساله و مرغ و قر قاول و شیره و ماهی تازه ،مطلوب است .ماه تموز که بسیار هم گرم  است ،آب سرد سوزان به تن هنگام ناشتا سودمند است. غذا های لطیف و سریع الهضم از آن غذاها است که با این ماه مناسبت دارد. همچنین استعمال نوره و استشمام گل های تر و تازه و خو شبودر این ماه مناسب است.[13]

ماه آب سی ویک روز است در این ماه بیماری زکام زیاد می شود . عمل جماع در این ماه نامطلوب است و مسهل هم خوب نیست .در این ماه بایداز گردش و ورزش و بو کردن گلهای تر و تازه پرهیز کرد.ماه ایلول ،سی روز است و بیماری سودا در آن قوت می گیرد. مسهل در این ماه مناسب است وخوردن حلوا و گوشت های معتدل پسندیده است .همچنین از خوردن خربزه و خیار پرهیز کرد .[14]

تشرین اول، از ماههایی که سی ویک روز است .در این ماه عمل فصد و نوشیدن داروخوب نیست ،ولی عمل نزدیکی سودمند است .خوردن گوشتهای پروار و انار ملس و میوه بعد از غذا پسندیده است . تشرین آخر سی روز است در این ماه ،شب نباید آب خورد و باید کمتر حمام گرفت . از خوردن سبزیهایی مانند کرفس و نعناع و تره باید پرهیز کرد .[15]

کانون اول، مدتش سی ویک روز و ماهی طوفان خیز است ،هوا به شدت سرد می شود . در این ماه از خوردن غذاهای سرد و حجامت و فصد باید دوری کرد .کانون آخر نیز سی و یک روز است در این ماه بلغم بر مزاج غلبه می کند ودر این ماه ،خوردن آب گرم بهنگام ناشتا مناسب است، جماع  در این ماه خوب است وسبزیجاتی مثل کرفس و تره و پیاز کوهی به جهازات هاضمه کمک می دهد. آخرین ماه شباط است و تنها ماهی است که بیست وهشت روز است . بادهای مختلف در این ماه  می آید ،گیاهان سر از خاک می کشند و درختها بیدار می شود.و خوردن گوشت پرندگان و میوه های خشک سودمند است ، حرکت و ورزش هم مناسبت دارد .[16]



1.دریایی. ترجمه رساله ذهبیه.ص76

[2] مام رضاعلیه السلام .نامه زرین سلامت.ترجمه رساله ذهبیه.تحقیق محمد دریایی.بنیاد پژوهشهای اسلامی.1389.ص34

[3] . همان .34-35

[4]. من لا یحضر الطبیب . ابوبکر محمد بن زکریای رازی .ص 30

[5] .منتظر.طب اسلامی گنجینه سلامتی232.به نقل از خصال شیخ صدوق ص688

[6] .همان ص 231

[7] .بحار .ج 61 ص 307 به نقل از دائره المعارف طب اسلامی ص 644و645

[8] .من لا یحضر ه الطبیب ص 32

[9] .رساله ذهبیه ترجمه دریایی.محمد.ص53

[10] .جرجانی .اغراض الطبیعه 204

[11].فاضل.جواد. طب و بهداشت در اسلام .ص 130-129

 

[12]0 فاضل.جواد. طب و بهداشت در اسلام ص 130

[13] .همان 49

[14] .همان ص50-51

[15] . فاضل.جواد. طب و بهداشت در اسلام.ص 52

 

[16].طب الرضا.ص.53


درباره :
امتیاز : 3 | نظر شما : 1 2 3 4 5 6
برچسب : ,
تعداد بازدید : 249
نوشته شده توسط رسول در 1397/5/26 و ساعت 3:26 |
عناوين آخرين مطالب ارسالي
  • روش های پیش بینی ورشکستگی
  • علل گرایش جوانان و نوجوانان شهرستان کاشان به مواد مخدر و راهکارهای مقابله با آن
  • علل گرایش جوانان و نوجوانان کاشان به مواد مخدر(اعتیاد) و راهکارهای مقابله با آن
  • ارتباط میان مولفه های مدیریت دانش با نوآوری سازمان-خرید پایان نامه اماده
  • تاثیر مدیریت سرمایه در گردش بر عملکرد شرکتها در بورس
  • تاثیر مدیریت سرمایه در گردش بر عملکرد شرکتها در بورس
  • تاثیر جو اخلاق سازمانی برمدیریت دانش در سازمان اموراقتصادی و دارایی
  • موانع رشد بانکداری اسلامی در ایران
  • عملکرد مهاربند کمانش ناپذیر و تعیین پارامترهای عملکرد لرزه ای مورد استفاده استاندارد 2800 ایران -متن
  • تحقیق (پایان نامه) : معایب سیستم دادرسی تفتیشی - حقوق متهم در قانون آیین دادرسی کیفری جدید
  • پرش به محتوای اصلیرفتن به نوارابزار درباره وردپرس مد روز 21 بروزرسانی وردپرس, 1 بروزرسانی پوسته 00 د
  • پایان نامه بررسی تاثیر عدالت سازمانی بر عملکرد -فروش فایل
  • عدالت برون سازمانی-بررسی تاثیر عدالت سازمانی بر عملکرد
  • دانلود پایان نامه ارشد انواع عدالت در سازمان ها -بررسی تاثیر عدالت سازمانی بر عملکرد
  • عدالت توزیعی-بررسی تاثیر عدالت سازمانی بر عملکرد -متن کامل
  • دانلود پایان نامه ارشد: متن کامل در SABZFILE.COM
  • فروش فایل پایان نامه : متن کامل در HOMATEZ.COM -خرید پایان نامه
  • پایان نامه ارشد: بزه دیدگی و بزهکاری زنان
  • پایان نامه ارزیابی عملکرد مهاربند کمانش ناپذیر و تعیین پارامترهای عملکرد لرزه ای مورد استفاده استاند
  • عملکرد مهاربند کمانش ناپذیر و تعیین پارامترهای عملکرد لرزه ای مورد استفاده استاندارد 2800 ایران -متن
  • صفحات دیگر